Chuyên Sinh và Hành trình Tiến hoá
Bởi Nguyễn Ngọc Ái Nhi - Trường THPT Chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm
"Tiến hóa không phải là một con đường thẳng dẫn đến sự hoàn hảo, mà là một cái cây phân nhánh đầy rẫy những sự tình cờ và những lối rẽ bất ngờ." Với một học sinh Chuyên Sinh, tôi đã từng nghĩa mình hiểu câu nói này của nhà sinh vật học tiến hoá nổi tiếng Stephen Jay Gould đến tường tận, nhưng phải đến năm tôi lớp 9, năm tôi có những quyết định tạo nên ngã rẽ cuộc đời hoàn toàn mới như bây giờ, tôi mới hiểu câu nói ấy muốn ám chỉ điều gì.
Trong suốt 9 năm học từ cấp 1 đến cấp 2, tôi vẫn luôn nghĩ môn học mình theo đuổi, môn học mình giỏi nhất là Tiếng Anh. Nói ra không hẳn là không có chứng cứ, bởi từ năm lớp 5, tôi có được cơ hội va chạm với các cuộc thi Olympic Tiếng Anh cùng những người bạn. Thật may mắn khi tôi đạt được giải Nhất cấp huyện với giải Nhì cấp tỉnh, phải nói lúc đó tôi tự hào đến mức nào, tôi say mê tiếng anh từ đó, cũng đã từng những người bạn hứa sẽ thi chuyên Anh. Nhưng có lẽ chả ai biết trước được tương lai ra sao.
Năm lớp 8, tôi vô tình đọc được cuốn sách “Sự Sống Là Gì ? - 5 yếu tố cơ bản của Sinh học” của nhà sinh học đạt giải nobel Paul Nurse. Tôi dần chìm đắm vào một thế giới mà mình chưa bao giờ nhìn thấy được. Tế bào - DNA - tiến hoá - NST, các từ ấy len lỏi trong tâm trí tôi hàng giờ liền, tôi biết mình muốn khám phá nó, muốn được thấy những thứ không thấy bằng mắt thường, cái thế giới mà cuốn sách đem đến cho tôi nó to lớn đến mức nào.
Mãi đến năm lớp 9, tôi cũng phải đối diện với sự chọn lựa giữa thi học sinh giỏi Anh hay Sinh, tôi phân vân rất nhiều, từng sợ hãi nếu chọn môn học chưa bao giờ là sở trường của mình sẽ đem đến kết quả gì. Từng có rất nhiều thầy cô khuyên tôi nên chọn Tiếng Anh, nhưng tôi cảm nhận được mình thích Sinh hơn, mình yêu Sinh học đến nhường nào, mình muốn khám phá thứ mình chưa từng được chạm đến.
Trường tôi là trường điểm của huyện nhỏ lẻ, trong đội thi Sinh khi ấy chỉ có hai người thôi, tôi và một cậu bạn. Thành thật mà nói, ngay tại thời điểm đấy, tôi từng ngông cuồng với năng lực của bản thân đến mức nào, tôi cứ nghĩ mình sẽ được nhất huyện cơ, nhưng sự thật đây là một trong những cú thúc đẩy để có tôi bây giờ. Tôi chẳng được Nhất gì cả, tôi chỉ được giải Ba thôi và nó đả kích tôi một cách nặng nề. Tôi khóc rất nhiều, khóc vì không biết do mình chọn sai môn học để gửi gắm niềm tin hay khóc vì tôi thua cuộc. Sốt 3 ngày, trong 3 ngày đó tôi suy sụp về bản thân, tôi cảm thấy mình thật yếu kém nhưng con người mà, luôn theo đuổi những thứ mình chưa đạt được. Chính cú đả kích ấy, đã khiến tôi vượt qua vùng an toàn mình đặt ra, cái bức tường ngăn cách tôi với Sinh học dần dần bị tôi đục khoét, phá vỡ. Tôi quay lại với cuộc sống thường nhật, điên cuồng học Sinh, tôi điên cuồng cày ngày cày đêm và lần đầu tiên trong cuộc đời, tôi đạt được danh hiệu Nhất tỉnh.
Vỡ oà vì hạnh phúc, tôi biết mình đã làm được, đã giành được cơ hội chạm đến Sinh một lần nữa. Cứ như vậy, tôi tiến dần đến cuộc thi vào trường Chuyên tại thành phố ở tỉnh. Một huyện nhỏ lẻ như tôi dám thi vào trường Chuyên, phải nó đó là sự đánh đổi giữa tiền bạc, danh tiếng và kiến thức. Từng nghĩ mình không thể bước vào cánh cửa Chuyên Sinh được nhưng bằng những sự cố gắng, bằng một lần vấp ngã đầu đời, bằng bài học lớn nhất tôi đã trở thành một thành viên của gia đình Chuyên Sinh.
Thành ra mà nói, tôi thật sự biết ơn lần đả kích ấy, nếu chẳng có nó, tôi cứ khăng khăng mình giỏi mà vụt qua nhiều cơ hội tuyệt như bây giờ. Chính nó đánh dấu một bước “tiến hoá” mới của bản thân tôi, để hiểu được thực lực của bản thân, để cố gắng mà không màng sự dèm pha, chê bai, nghi ngờ năng lực. Hoá ra tất cả mọi vùng an toàn, rào cản ngăn cách bạn với một thứ gì đó cũng xuất phát từ suy nghĩ của bản thân, khi đã thông được rồi, thứ bạn sợ nhất chỉ là thời gian sẽ trôi qua cướp lấy cơ hội chứ chưa bao giờ là bước ra khỏi vùng suy nghĩ ấy.
Tóm lại mà nói, tiến hoá chưa bao giờ là hoàn hảo, nó chỉ là sự thay đổi để thích nghi, không tuyệt đối bất cứ điều gì, chính tiến hoá cũng tạo bước rẽ cho sinh vật tồn tại, tại sao bản thân lại không thể tạo bước ngoặt cho một phiên bản tốt hơn?