Nếu được chọn mang về một điều sau những chuyến exchange của mình, mình nghĩ đó sẽ không phải là một tấm ảnh ở Singapore hay một món quà từ Indonesia. Điều mình muốn mang theo nhất vốn chẳng thể cất vào vali được.
‍
Đầu năm nay, mình có cơ hội học tập tại National Institute of Education (Singapore) theo chương trình trao đổi sinh viên. Những buổi học ở đó thường xoay quanh trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và cách giáo dục cần thay đổi để theo kịp một thế giới đang vận động không ngừng. Là một sinh viên sư phạm, mình luôn bị cuốn vào câu hỏi: giáo dục cần chuẩn bị cho người trẻ điều gì để bước vào tương lai?
‍
Mình mang theo câu hỏi ấy đến Indonesia vài tháng sau đó, khi tham gia chương trình Global Volunteer của AIESEC và bắt đầu dạy tiếng Anh tại một trường trung học ở Batu.
‍
Trước khi lên đường, mình nghĩ rất nhiều về những điều mình có thể mang đến cho chuyến đi này. Mình chuẩn bị giáo án, các hoạt động trên lớp và háo hức chờ đợi những trải nghiệm mới. Khi ấy, mình tin rằng điều khiến một chuyến exchange trở nên ý nghĩa nằm ở những gì mình có thể tạo ra cho người khác.
‍
Nhưng rồi, điều còn ở lại với mình nhiều nhất lại là những gì mình nhận được.
‍
Mình nhớ những buổi chiều, lũ trẻ sống gần nhà host family chạy sang tìm mình ngay khi mình vừa đi dạy về. Có hôm chúng kéo mình về nhà chơi, có hôm chỉ muốn ngồi cạnh mình để kể những câu chuyện bằng thứ ngôn ngữ mà cả hai bên chỉ hiểu được một nửa. Mình từng nghĩ rào cản ngôn ngữ sẽ khiến mọi thứ trở nên khó khăn hơn, nhưng hóa ra có rất nhiều điều chẳng cần được nói bằng cùng một ngôn ngữ để có thể thấu hiểu.
‍
Mình nhớ những người bạn thực tập sinh ở Universitas Negeri Malang kiên nhẫn dạy mình từng câu tiếng Indonesia, còn mình thì dạy các bạn vài câu tiếng Việt. Bọn mình cùng ăn trưa sau giờ dạy, kể cho nhau nghe về cuộc sống ở đất nước mình và cười vì những lỗi phát âm ngớ ngẩn của nhau. Chẳng có điều gì thật sự lớn lao xảy ra cả, nhưng chính những khoảnh khắc rất bình thường ấy lại khiến một nơi xa lạ dần trở nên thân thuộc.
‍
Mình cũng nhớ cảm giác được mọi người chờ về sau mỗi buổi dạy học, được hỏi hôm nay ở trường thế nào hay được kéo đi ăn một món mà mọi người nghĩ mình sẽ thích. Có những sự quan tâm rất nhỏ mà nếu không thực sự để ý, có lẽ chúng ta sẽ dễ dàng bỏ qua. Nhưng cũng chính những điều ấy lại khiến mình cảm thấy mình thuộc về nơi này nhiều hơn một chút sau mỗi ngày.
‍
Trước khi tham gia exchange, mình luôn nghĩ rằng "impact" là một điều gì đó rất lớn. Đó có thể là một bài giảng hay, một dự án thành công hay những giá trị mình mang đến cho người khác. Nhưng càng đi nhiều hơn, mình càng nhận ra những điều khiến mình nhớ mãi lại chưa bao giờ là những điều lớn lao như thế.
‍
Đó là việc có người chờ mình về sau giờ dạy. Là khi một học sinh lấy hết can đảm để phát biểu trong lớp. Là những cuộc trò chuyện kéo dài hàng tiếng đồng hồ dù vốn từ tiếng Anh của cả hai chẳng có bao nhiêu. Hay đơn giản chỉ là cảm giác được ai đó khiến mình tin rằng mình không phải là một vị khách đang ghé qua, mà là một phần của nơi ấy.
‍
Singapore giúp mình nghĩ nhiều hơn về tương lai của giáo dục. Indonesia lại nhắc mình rằng giáo dục trước hết vẫn luôn là câu chuyện của con người. Dù công nghệ có phát triển đến đâu hay lớp học của tương lai sẽ thay đổi như thế nào, mình nghĩ điều khiến chúng ta nhớ về một hành trình vẫn sẽ luôn là cách chúng ta đã được đối xử và những con người đã đồng hành cùng mình trên hành trình đó.
‍
Có người từng nói rằng exchange là cơ hội để bước ra khỏi vùng an toàn và khám phá thế giới. Với mình, điều đó hoàn toàn đúng. Chỉ là mình không nghĩ thế giới mà mình được chạm đến lại gần gũi đến vậy. Đó không chỉ là một đất nước mới hay một nền văn hóa mới, mà còn là cách mình học được rằng dù ở đâu, con người vẫn luôn cần được lắng nghe, được quan tâm và được thuộc về một nơi nào đó.
‍
Nhìn lại, mình đã đi qua hai đất nước để học được một điều rất giản dị: đôi khi, những thay đổi lớn nhất lại bắt đầu từ những điều rất nhỏ. Và có lẽ, đó vẫn luôn là câu chuyện mình muốn kể lại mỗi khi nhắc đến hành trình exchange của mình.